Yeni Düzenleme Ne Getiriyor?
9 Temmuz 2025 tarihinde yayımlanan yönetmelik değişikliğiyle birlikte, “define arama projeleri”, artık Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Yönetmeliği’nin Ek-2 Listesi kapsamına alındı. Bu, küçük ve orta ölçekli çevresel etkisi olabilecek projelerin ön değerlendirme sürecine tabi olacağı anlamına geliyor.
Yani, bir bölgede define aramak isteyen kişi ya da kuruluşlar, artık doğrudan kazıya başlayamayacak. Öncelikle ilgili Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’ne başvurarak “ÇED Gerekli midir?” sürecini tamamlamaları gerekecek.
Define Arama Neden ÇED’e Tabi Oldu?
Define arama faaliyetleri genellikle;
- Ormanlık alanlarda,
- Doğal sit veya kültürel miras bölgelerinde,
- Tarım arazilerinde gerçekleştirilmek isteniyor.
Bu gibi alanlar, ekosistem dengesi açısından hassas bölgeler olabilir. Kazı çalışmaları, ağaç kesimi, toprak yapısının bozulması gibi etkilerle çevreye zarar verebilir. Yeni düzenleme ile bu faaliyetlerin çevresel etkileri önceden değerlendirilerek, gerekirse sınırlandırılması veya tamamen engellenmesi mümkün hale geliyor.
ÇED Süreci Nasıl İşleyecek?
Ek-2 Listesi kapsamına giren define arama projeleri için süreç şu şekilde ilerleyecek:
- Proje Tanıtım Dosyası (PTD) hazırlanır.
- İlgili Çevre İl Müdürlüğü’ne başvuru yapılır.
- İl Müdürlüğü, projenin çevresel etkilerini değerlendirir.
- Karar:
- “ÇED Gerekli Değildir” → Proje uygulanabilir.
- “ÇED Gereklidir” → Tam kapsamlı ÇED raporu hazırlanmalıdır.
Define Arayıcıları İçin Ne Anlama Geliyor?
Artık sadece Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan izin almak yeterli olmayacak. Kazı yapılmak istenen alanın çevresel özellikleri de dikkate alınacak. Bu da hem sürecin uzamasına hem de proje maliyetlerinin artmasına neden olabilir.
Ancak unutulmamalıdır ki bu süreç, doğanın korunması ve kültürel mirasın sağlıklı bir şekilde ortaya çıkarılması açısından büyük önem taşıyor.
Çevreyi Korumak Bizim Sorumluluğumuz
Define arama projelerinin kontrol altına alınması, hem çevresel tahribatın önüne geçecek hem de izinsiz ve denetimsiz kazıların azaltılmasına katkı sağlayacak. Yeni düzenleme, çevre ile kültürel değerler arasındaki hassas dengeyi korumayı hedefliyor.
Eğer bir define arama projesi planlıyorsanız, artık ilk adımınız ÇED sürecini başlatmak olmalı. Projenizi çevre mevzuatına uygun şekilde yürütmek hem doğayı korur hem de yasal riskleri ortadan kaldırır.