19 Temmuz 2013 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Koku Oluşturan Emisyonların Kontrolü Hakkında Yönetmelik”, çevresel kirliliğe sebep olan kokuların önlenmesi ve kontrolü konusunda önemli kurallar getiriyor. Bu yönetmelik, özellikle hayvancılık, gıda üretimi ve atık yönetimi gibi sektörlerde faaliyet gösteren işletmeleri yakından ilgilendiriyor.
Peki bu yeni düzenleme neleri kapsıyor ve işletmelere hangi yükümlülükleri getiriyor? Detaylara birlikte göz atalım.
Yönetmeliğin Amacı ve Kapsamı
Bu yönetmelik, çevreye yayılan ve insan sağlığını olumsuz etkileyebilecek kokuların kontrol altına alınması için idari ve teknik kuralları belirliyor.
Kapsama giren tesis ve faaliyetler:
-
Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) kapsamındaki faaliyetler
-
Çevre denetimleri kapsamında incelenen işletmeler
-
Vatandaş şikâyetine konu olan koku kaynakları
Not: İş sağlığı ve güvenliği kapsamında değerlendirilen işyeri iç ortam havası bu yönetmelik kapsamı dışındadır.
Kimler Yükümlü?
Yönetmelik, başta kesimhaneler, kümes ve ahırlar, gübre kurutma tesisleri, tütsüleme ve hayvansal ürün işleme tesisleri olmak üzere birçok sektörü doğrudan ilgilendiriyor.
İşletmelerden beklenen temel yükümlülükler:
-
En iyi tekniklerle koku emisyonlarını en aza indirme
-
Gerekli durumlarda koku ölçümü yaptırma
-
Koku şikâyeti olması durumunda ek önlemler alma
-
Koku emisyon sınır değerlerine uyma
Koku Emisyonu Sınır Değerleri
Yönetmeliğe göre, kokulu gaz örneklerinin ölçümünde "Koku Birimi" (KB) esas alınıyor. Koku konsantrasyonu, olfaktometrik yöntemle ölçülerek sınır değerlere göre değerlendiriliyor.
| Ölçüm Sonucu (KB/m³) | Yapılması Gereken |
|---|---|
| ≤ 1.000 | İşlem gerekmez |
| 1.000 – 10.000 | Koku kontrol önlemi alınmalı |
| > 10.000 | İdari yaptırım uygulanır, önlem alınmalı |
Pozitif (hoş) kokular için bu sınır değerler iki katı olarak uygulanabilir.
Hangi Tesisler İçin Özel Kurallar Var?
1. Kesimhaneler:
-
Yerleşim alanlarına en az 500 metre mesafede kurulmalı
-
Yan ürünler kapalı ve soğuk ortamlarda saklanmalı
-
Atık gazlar filtrelenmeli veya arıtılmalı
2. Kümesler ve Ahırlar:
-
Minimum mesafe şartlarına uygun olmalı
-
Dışkılar kapalı alanlarda, sızdırmaz biçimde depolanmalı
-
Koku giderici havalandırma sistemleri bulunmalı
3. Et, balık, jelatin, gübre tesisleri:
-
Koku kaynağı olan tüm alanlar kapalı olmalı
-
Tesis gazları arıtılmalı veya eşdeğer önlemler uygulanmalı
Şikâyet Süreci Nasıl İşliyor?
Vatandaşların kötü kokular nedeniyle şikâyette bulunması durumunda yetkili kurumlar şu adımları izliyor:
-
Yerinde denetim yapılır.
-
Koku şikâyet formu doldurulur.
-
Gerekirse koku ölçümü yapılması istenir.
-
Emisyon sınırları aşılmışsa önlem alınması için süre tanınır.
-
İyileştirme yapılmazsa idari yaptırım uygulanır.
Koku Nasıl Ölçülüyor?
Koku ölçümünde olfaktometre adı verilen özel cihazlar kullanılır. Bu cihaz, kokulu gazları farklı oranlarda seyrelterek ölçüm yapar. Ölçümler, ulusal veya uluslararası standartlara uygun şekilde, Bakanlıkça yetkilendirilmiş laboratuvarlar tarafından yapılmak zorundadır.
Eğitim ve Denetimler
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, yönetmelik kapsamındaki konularda eğitim düzenler. Ayrıca, denetimlerde görev alacak personelin de uzmanlık esasına göre belirlenmesi zorunludur.
Koku Artık Göz Ardı Edilmeyecek Bir Çevre Sorunu
Bu yeni yönetmelik ile birlikte, çevresel kokular da tıpkı hava, su ve toprak kirliliği gibi ciddiyetle ele alınıyor. İşletmelerin hem yasal yaptırımlarla karşılaşmaması hem de çevreye ve topluma karşı sorumluluklarını yerine getirmesi için bu kurallara uyması şart.
Kokuların kontrol altına alınması, hem insan sağlığı hem de yaşam kalitesi açısından büyük önem taşıyor. Siz de tesisinizin bu kurallara uygun olup olmadığını denetleyin, gerekirse ölçüm ve önlem süreçlerini başlatın.